Nieuws

Impact op aerodynamica: hoe de Ring of Fire het schaatsen veranderde

02 April

Het is het jaar vóór de Olympische Winterspelen van Beijing als op het ijs van Thialf een opvallende constructie verschijnt. Op een lege baan staat een tunnel van drie meter hoog en twaalf meter breed. Geen decorstuk, maar een technologisch hoogstandje: de Ring of Fire.

Deze mobiele windtunnel, ontwikkeld door TU Delft, maakt iets mogelijk wat in de schaatswereld nog nooit eerder is gedaan: aerodynamica meten terwijl topschaatsers daadwerkelijk over het ijs bewegen. Waar normaal statische windtunnels en paspoppen worden gebruikt, wordt hier echte beweging gemeten.

De sleutel tot deze innovatie ligt in een unieke meetmethode met heliumbubbels en een laser. Dit maakt de luchtstromen rond de schaatser zichtbaar, waardoor exact te zien is waar wervelingen en luchtweerstand ontstaan, zonder de beweging te verstoren. Gedurende een week werd de ijsbaan volledig vrijgemaakt voor de onderzoekers en topschaatsers en werd er meer dan twintig uur effectief gemeten.

Wat volgt, is een doorbraak in kennis. Voor het eerst ontstaat er concrete data over de aerodynamica van een schaatser in beweging. Die inzichten blijken direct toepasbaar. Schaatspakken worden aangepast, met andere materialen op de onderbenen om luchtweerstand te verminderen. Maar misschien nog zichtbaarder is de invloed op de schaatstechniek zelf en dat met name de handen op de rug in de bochten!

Waar voorheen vooral intuïtie leidend was, zoals bij Chris Huizinga, onderbouwen de metingen nu wat werkt en in welke mate. Armen op de rug blijkt aerodynamisch veel voordeel op te leveren. Tijdens de Spelen van 2022 rijden topschaatsers als Kjeld Nuis en Ireen Wüst de laatste meters van de 1500m al met de armen op de rug. Een aantal rijders volgen hen op de midden-lange afstand, maar met name op de lange afstanden is het gemeengoed geworden om met de handen op de rug te rijden in de bocht.

Hoewel de exacte cijfers binnenskamers blijven om de concurrentie niet wijzer te maken, is de impact internationaal voelbaar. Zelfs buitenlandse rijders nemen de houding met de handen op de rug over, waardoor een experiment op Fries ijs uiteindelijk leidde tot een zichtbare verschuiving in de mondiale schaatssport.

Ook de organisatie van het experiment is bijzonder. In nauwe samenwerking met TU Delft, Innovatielab Thialf, KNSB en NOC*NSF kreeg ieder commercieel team een eigen tijdslot van drie uur. Daarin mochten zij hun eigen onderzoeksvragen stellen en de antwoorden blijven exclusief. In een sport waar concurrentie allesbepalend is, werd kennis hier strategisch beschermd.

De Ring of Fire bewijst dat innovatie en topsport onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Door wetenschap letterlijk in beweging te brengen, ontstaat impact die verder reikt dan één seizoen of één land. Wat begon als een week experimenteren op het ijs van Thialf, heeft het schaatsen wereldwijd zichtbaar veranderd.